چهار ویژگی اساسی فلسفه از دیدگاه کندی

چهار ویژگی فلسفه کندی | فلسفه برگر

کندی نخستین فیلسوف جهان اسلام در رساله حدودش برای فلسفه، شش معنا به شرح زیر ذکر می‌کند:

1-حکمت دوستی.
2-خداگونگی.
3-مرگ اندیشی به معنای کشتن شهوات.
4-دانش دانش‌ها.
5-خودشناسی.
6-آگاهی و دانایی به ماهیت و انیت و علل چیزهای ابدی و کلی در حدّ توان انسان.

تعریف فلسفه

به این معنا که فلسفه، جامع دانش‌ها و در عین حال نتیجه و محصول دانش‌های دیگر است. کندی این تعریف‌ها را از دیگران نقل می‌کند.

او در بزرگترین و شاید دقیق‌ترین اثر فلسفی خود(رسائل الکندی الفلسفیه) فلسفه را به عنوان دانش برتر و بنیادی‌تر از همه دانش‌ها، چنین تعریف می‌کند:

«دانش فلسفه، دانش حقیقت اشیا در حدّ توان انسان است.»

کندی در نوشته دیگرش که عربی آن در دست نیست و فقط ترجمه لاتینی آن به جا مانده و دوباره به عربی ترجمه شده، به نقل از ارسطو می‌گوید:

«دانش هر چیزی که مورد بررسی قرار گیرد، در زیر عنوان فلسفه قرار می‌گیرد، که فلسفه دانش همه چیز است.»

در نهایت، تعریف جامع و مختصر کندی که بارها در نوشته‌هایش آمده، چنین است:

«فلسفه، دانش حقیقت موجودات است.»

ویژگی‌های فلسفه

از نظر کندی، فلسفه چهار ویژگی اساسی دارد:

1-فلسفه، دانش کلیات است. زیرا جزئیات نامتناهی هستند و نمی‌توان بر آن‌ها احاطه علمی داشت. اصولاً سروکار ذهن با کلیات است و بس.

2-فلسفه به معنا می‌پردازد. بنابراین هر لفظ و عنوان کلی یا جزیی باید دارای معنا باشد و گرنه مورد نظر و مطلوب فلسفه نمی‌تواند باشد.

3-باید تفکر فلسفی بر پایه علوم ریاضی، منطقی و طبیعی استوار گردد و سیر فکری از محسوس و مألوف آغاز گردد و گرنه دچار وهم و گمان شده و به بیراهه خواهد رفت و راه عناد و انکار بسته نخواهد شد.

بر همین اساس، کندی با تأکید می‌گوید:

«خدا را جز راه جهان و نشانه‌های عینی تأثیر و تدبیر او، نتوان شناخت.

نظام هستی به گونه‌ای است که محسوس و معقول و مادی و مجرد به هم مربوط‌اند و گرنه سیر از محسوس به معقول، امکان نداشت.»

4-فلسفه، برترین دانش است. در ابواب و اجزای فلسفه نیز قسمت مربوط به مجردات و مبادی هستی، از اقسام دیگر برتر است.»

کندی در دیدگاه خود از ارسطو پیروی می‌کند. نکات یاد شده کما بیش در آثار ارسطو مطرح شده‌اند.

منبع: تاریخ تحلیلی – انتقادی فلسفه‌ی اسلامی(سید یحیی یثربی)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *