قرآن، در معیّت انسان کامل

قرآن، در معیّت انسان کامل | فلسفه برگر

آیت الله جوادی آملی در کتاب «قرآن در قرآن» دیدگاه‌هایی در رابطه با «قرآن، در معیّت انسان کامل» مطرح کرده‌اند که در اینجا آن را مشاهده خواهید کرد.

از برخی تعبیرات کریم بر می‌آید که ذات اقدس اله، رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را به همراه قرآن نفرستاده تا قرآن اصل باشد و پیامبر در معیّت او فرستاده شده باشد بلکه قرآن را همراه ایشان فرستاده است:

«واتّبعوا النور الذی أنزل معه»(سوره‌ی اعراف، آیه‌ی 157)

«قرآن نوری است خدایی، که باید از آن تبعیّت کنید این نور در معیّت وجود مبارک پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم نازل شده است.»

برهان عقلی می‌گوید که همه مخلوق‌ها در یک رتبه‌ی وجودی نیستند بلکه برخی برتر از دیگری هستند، بنابراین، بعضی از مخلوق‌ها از مخلوق‌های دیگر به خالق خود نزدیکتر بوده و به اصطلاح صادر اول است.

اگر چیزی مخلوق اول و صادر اول بود، بر همه‌ی مخلوقات بعدی شرافت وجودی دارد.

امّا اینکه مخلوق اول چه موجودی است، فرشته است یا انسان یا قرآن، این مطلب چون جزئی و بیان مصداق است نه کلّی باید آن را از طریق نقل روشن نمود و نقل هم چه قرآن و چه روایات و چه ادعیه و زیارات، می‌گوید که اولین مخلوق خدا، انسان کامل است.

این انسان کامل بر وجود گرامی رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت عصمت و طهارت(سلام الله علیهم اجمعین) منطبق است و «أول ما خلق الله نوری» یا «أول ما خلق الله نور نبیک» از تعبیراتی است که در این باره وارد شده است.

و این معنا با آنچه از قصه آفرینش حضرت آدم(علیه السلام) بر می‌آید، که بعد از ملائکه و آسمان و زمین خلق شد، منافات ندارد؛ زیرا تقدم وجود عقلی انسان کامل با تأخر وجود مادی و عنصری وی منافاتی ندارد.

لذا مرحوم کاشف الغطاء(رض) در کتاب شریف «کشف الغطاء» می‌فرماید: حقیقت امام از حقیقت قرآن چیزی کم ندارد.

معصومین(سلام الله علیم اجمعین) که در مقام انسانیّت و خلافت مطلقه الهی نور واحدند و مقام «دنی فتدلی * فکان قاب قوسین أو أدنی»(سوره‌ی نجم، آیات 8 و 9) به لحاظ باطن انسانیت آنان نه به جهت کثرت وجودیشان در عالم عنصر و طبیعت نصیب آنها می‌شود، ادراک آنان میسور دیگران نیست.

و لذا وقتی که امام رضا(سلام الله علیه) وارد خراسان شد سوال نمود که مسئله روز چیست؟ عرض کردند: «امامت و خلافت» است، و عده‌ای برآنند که بشر عادی توان شناخت امامت و خلافت را دارد و می‌تواند برای خود خلیفه انتخاب کند.

امام رضا علیه السلام فرمود مگر امامت و خلافت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم چیزی است که در دسترس دیگران باشد؟

همچنین فرمودند: همانگونه که ستاره‌ی آسمان در دسترس زمینی‌ها نیست، مقام شامخ امامت و امام شناسی هم در دسترس کسی نیست تا مردم بتوانند امام را بشناسند و او را تعیین کنند، امام یعنی انسان کامل و معصوم را خدا باید معیّن کند.

البته آنچه گفته شد، ناظر است به آن ولایت کلّی که در مقام «و إنک لتلقّی القرآن من لدن حکیم علیم»(سوره‌ی نمل، آیه‌ی 6) وجود دارد و در آن مرتبه‌ی عالیه، پیامبر و قرآن با هم هستند، هر دو آنجا بودند که یکی به عالم طبیعت ارسال شد و دیگری انزال گردید.

قرآن که نازل شد همراه و در معیّت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرستاده شد، امّا در نشئه‌ی ظاهر و طبیعت از آن جهت که انسان‌های کامل نیز در این نشئه زندگی می‌کنند و به تعیبر قرآن کریم، پیامبر نیز بشری است که «یأکل الطعام و یمشی فی الأسواق»(سوره‌ی فرقان، آیه‌ی 7) و «ما هذا إلا بشر مثلکم یأکل مما تأکلون منه»(سوره‌ی مؤمنون، آیه‌ی 33)، با سایر مردم در احکام یکسانند.

آنها مطیع قرآن هستند که فرمان و قانون الهی است و قرآن هم مطاع آنان.

در این عالم طبیعت همانطور که موظّف هستند «حجر اسود» را ببوسند، موظّفند که در راه حفظ این قرآن از هیچ کوشش دریغ نکنند هر چند شهید شوند و جسمشان فدای قرآن شود و مال و عرضشان را برای نگهداری آن نثار و ایثار نمایند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *