تعریف فلسفه از دیدگاه کندی

تعریف فلسفه | فلسفه برگر

کندی نخستین فیلسوف جهان اسلام(مرگ 252 هجری قمری) در رساله حدودش برای فلسفه، شش معنا به شرح زیر ذکر می‌کند:
1-حکمت دوستی.
2-خداگونگی.
3-مرگ اندیشی.(به معنای کشتن شهوات. زیرا اشتغال به لذت‌ها با ترک خردورزی همراه است.)
4-دانش دانش‌ها.
5-خودشناسی.
6-آگاهی و دانایی به ماهیت و انیت و علل چیزهای ابدی و کلی در حدّ توان انسان.

به این معنا که فلسفه، جامع دانش‌ها و در عین حال نتیجه و محصول دانش‌های دیگر است.

کندی این تعریف‌ها را از دیگران نقل می‌کند.

او در یزرگترین و شاید دقیق‌ترین اثر فلسفی خود(رسائل الکندی الفلسفیه) فلسفه را به عنوان دانش برتر و بنیادی‌تر از همه دانش‌ها، چنین تعریف می‌کند:

«دانش فلسفه، دانش حقیقت اشیا در حدّ توان انسان است.»(کتاب الکندی الی المعتصم بالله فی الفلسفه الاولی»

کندی در نوشته دیگرش که عربی آن در دست نیست و فقط ترجمه لاتینی آن به جا مانده و دوباره به عربی ترجمه شده، به نقل از ارسطو می‌گوید:

«دانش هر چیزی که مورد بررسی قرار گیرد، در زیر عنوان فلسفه قرار می‌گیرد، که فلسفه دانش همه چیز است.»(کتاب الجواهر الخمسه)

در نهایت، تعریف جامع و مختصر کندی که بارها در نوشته‌هایش آمده، چنین است:

«فلسفه، دانش حقیقت موجودات است.»

از نظر کندی، فلسفه چهار ویژگی اساسی دارد:

1-فلسفه، دانش کلیات است. زیرا جزئیات نامتناهی‌اند و نمی‌توان بر آن‌ها احاطه علمی داشت. اصولاً سروکار ذهن با کلیات است و بس.

2-فلسفه به معنا می‌پردازد. بنابراین هر لفظ و عنوان کلی یا جزئی باید دارای معنا باشد وگرنه مورد نظر و مطلوب فلسفه نمی‌تواند باشد.

3-باید تفکر فلسفی بر پایه علوم ریاضی، منطقی و طبیعی استوار گردد و سیر فکری از محسوس و مألوف آغاز گردد وگرنه دچار وهم و گمان شده و به بیراهه خواهد رفت و راه عناد و انکار بسته نخواهد شد.

بر همین اساس، کندی با تأکید می‌گوید:

«خدا را جز از راه جهان و نشانه‌های عینی تأثیر و تدبیر او، نتوان شناخت. نظام هستی به گونه‌ای است که محسوس و معقول و مادی و مجرد به هم مربوط‌اند، وگرنه سیر از محسوس به معقول، امکان نداشت.»(رساله فی حدود الأشیاء)

4-فلسفه برترین دانش است. در ابواب و اجزای فلسفه نیز قسمت مربوط به مجردات و مبادی هستی، از اقسام دیگر برتر است.

کندی در دیدگاه خود از ارسطو پیروی می‌کند.

منبع: تاریخ تحلیلی-انتقادی فلسفه‌ی اسلامی(سید یحیی یثربی)

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *